ภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยวิกฤตที่ต้องให้อาหารสายยางในผู้ป่วยวิกฤต (Critical Care) การให้อาหารทางสายยางมีความซับซ้อนและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากกว่าผู้ป่วยทั่วไปครับ เนื่องจากระบบต่างๆ ในร่างกายกำลังล้มเหลวหรือทำงานผิดปกติ และมักมีการใช้เครื่องช่วยหายใจร่วมด้วย
ภาวะแทรกซ้อนเฉพาะที่มักพบใน "ผู้ป่วยวิกฤต" ครับ:
1. ภาวะกลุ่มอาการจากการเริ่มให้อาหารใหม่ (Refeeding Syndrome)
เป็นภาวะที่ อันตรายถึงชีวิต มักเกิดในผู้ป่วยวิกฤตที่ขาดสารอาหารมานาน หรืออดอาหารมาหลายวัน
สาเหตุ: เมื่อเริ่มให้อาหาร ร่างกายจะหลั่งอินซูลินออกมาอย่างรวดเร็ว ทำให้ฟอสเฟต โพแทสเซียม และแมกนีเซียมในเลือดตกลงอย่างกะทันหัน
ผลกระทบ: หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจล้มเหลว ชัก หรือเสียชีวิตได้
การป้องกัน: แพทย์มักจะเริ่มให้อาหารในปริมาณน้อยมาก (Start Low) และเจาะเลือดเช็กแร่ธาตุบ่อยๆ ในช่วง 2-3 วันแรก
2. การสำลักอาหารลงปอดแบบไม่รู้ตัว (Silent Aspiration)
ผู้ป่วยวิกฤตที่ใส่เครื่องช่วยหายใจ หรือได้รับยาสลบ/ยาแก้ปวดกลุ่มมอร์ฟีน จะมีการตอบสนองต่อการไอที่ลดลง
สาเหตุ: หูรูดหลอดอาหารทำงานได้ไม่ดี และผู้ป่วยไม่สามารถไอขับเศษอาหารที่ไหลย้อนขึ้นมาได้
ความเสี่ยง: นำไปสู่ปอดอักเสบ (VAP - Ventilator-Associated Pneumonia) ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตใน ICU
การป้องกัน: ต้องเช็กระดับความลึกของสายยางและวัดแรงดันในถุงลมของท่อช่วยหายใจ (Cuff Pressure) สม่ำเสมอ
3. การไม่ทำงานของระบบทางเดินอาหาร (Gastric Feeding Intolerance)
ผู้ป่วยวิกฤตมักมีภาวะ "ลำไส้ขยับตัวน้อย" (Dysmotility) จากการอักเสบในร่างกายหรือผลของยา
อาการ: ท้องอืดอย่างรุนแรง ดูดพบอาหารค้าง (Residual) ปริมาณมหาศาล
ภาวะแทรกซ้อน: ลำไส้อาจขาดเลือดหรือเกิดการเน่า (Ischemic Bowel) หากฝืนให้อาหารขณะที่ลำไส้หยุดทำงาน
4. ท้องเสียรุนแรง (Severe Diarrhea)
พบบ่อยมากใน ICU เนื่องจาก:
ยาปฏิชีวนะ: ผู้ป่วยวิกฤตมักได้ยาปฏิชีวนะฆ่าเชื้อ ซึ่งไปทำลายแบคทีเรียตัวดีในลำไส้ จนเกิดการติดเชื้อ C. difficile
การดูดซึมผิดปกติ: ผนังลำไส้ฝ่อจากการไม่ได้ใช้งาน ทำให้ดูดซึมอาหารไม่ได้
5. ระดับน้ำตาลในเลือดผิดปกติ (Hyper/Hypoglycemia)
ในภาวะวิกฤต ร่างกายจะมีความเครียดสูง (Stress Response) ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดแกว่งได้ง่ายมาก
ความเสี่ยง: ถ้าน้ำตาลสูงเกินไป แผลจะติดเชื้อได้ง่าย และอวัยวะต่างๆ จะเสื่อมเร็วขึ้น
📊 ตารางการเฝ้าระวังในผู้ป่วยวิกฤต
สิ่งที่ต้องตรวจสอบ ความถี่ สัญญาณอันตราย
ปริมาณอาหารค้าง ทุก 4-6 ชม. เกิน 200-500 ซีซี (ตามเกณฑ์ใหม่)
ระดับน้ำตาลปลายนิ้ว ตามสั่งแพทย์ สูงกว่า 180 mg/dL
ลักษณะอุจจาระ ทุกครั้งที่ถ่าย ถ่ายเหลวเป็นน้ำ หรือมีเลือดปน
รอบหน้าท้อง ทุกเวร ท้องตึง แข็ง หรือขนาดวงท้องเพิ่มขึ้นชัดเจน
💡 ข้อแนะนำสำหรับผู้ดูแลในห้องวิกฤต
หากคุณเป็นผู้ดูแลใกล้ชิดใน ICU ควรแจ้งพยาบาลทันทีหากพบว่า:
ผู้ป่วยมีอาการท้องบวมตึง กว่าปกติ
มีอาหารไหลย้อน ออกมาที่มุมปากหรือท่อช่วยหายใจ
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วส่งเสียงเตือน หรือผู้ป่วยดูหายใจหอบเหนื่อยขึ้นขณะให้อาหาร
